Một tài năng không có khoảng trống để nở

Cả cuộc đời làm việc của bố tôi gắn liền với những năm tháng đất nước bị các cuộc chiến tranh kéo dài, nối tiếp liên miên và gần như bị cô lập với thế giới.

Đó cũng là những năm tháng khó khăn nhất của đất nước, với cơ chế bao cấp và trở nên đói nghèo đến gần như tận cùng.

Vì thế, cũng như tất cả những người lao động thời ấy, đôi vai ông lúc nào cũng trĩu nặng bởi chuyện cơm áo gạo tiền - để gồng gánh một gia đình “nhỏ bé” nhưng có tới năm đứa con tuổi đi học, với những nhu cầu như một đàn “tằm ăn rỗi” càng ngày càng lớn, tưởng chừng như sẽ là…vô tận.

Ông không có nhiều cơ hội để vẽ cho những ý tưởng của riêng mình.

Không có tự do để phóng tác theo sự đam mê của tâm hồn người nghệ sĩ.

Tất cả gần như đều phải nhường chỗ cho những đơn đặt hàng - để duy trì sự tồn tại. Của chính mình và gia đình.

Có một thời gian ngắn, ông mở được cửa hiệu.

Một khoảng thời gian hiếm hoi như được “sổ lồng”…

Nhưng rồi…

nó đến nhanh, và cũng kết thúc rất nhanh.

Đến mức ông chưa kịp có thời gian để bắt đầu làm cho chính mình.

Ông đã tình nguyện đóng cửa hiệu - theo tiếng gọi của tổ chức, làm chiến sĩ trong mặt trận tuyên truyền văn hóa với đầy sự hăm hở.

Và tiếp theo là ngày qua ngày, ngoài “tám giờ vàng ngọc” ở cơ quan, ông lại tiếp tục làm việc ở nhà.

Miệt mài.

Lặng lẽ.

Vẽ tất cả những gì khách hàng đặt:

từ tranh truyền thần, pano, áp phích cổ động, đến nội quy, di chúc, chân dung lãnh tụ…

Tất cả — chỉ để đổi lấy một điều rất giản dị:

nuôi các con ăn học đến nơi đến chốn.

Bởi đồng lương chính của ông, chỉ vỏn vẹn khoảng 60 đồng một tháng. Không thể đủ cho tất cả những nhu cầu thiết yếu.

Những sản phẩm của ông, ở bất cứ thể loại nào, đều được khách hàng đón nhận với sự hài lòng cao.

Bạn bè, đồng nghiệp đều thừa nhận:

ông luôn có những giải pháp hay để bố cục đa dạng nhưng rất hợp lý, màu sắc hài hòa, bởi có một tư duy thẩm mỹ rất sắc sảo.

Trong nhiều năm, ông cùng một số họa sĩ cùng thời trở thành lớp gạo cội, của mỹ thuật hội họa xứ Thanh.

Nhưng…

đó vẫn chưa phải là điều ông thực sự mong muốn.

Tôi từng nhiều lần thấy: Những chiều muộn bên chén rượu “mía” quốc doanh thời đó.

Ông đã thả hồn phiêu diêu miền cực lạc… tạm thời quên đi quang gánh trần ai.

Suốt những năm tháng làm việc, ông luôn nuôi một ước mơ rất rõ ràng:

đợi đến khi về hưu, sẽ được vẽ cho chính mình.

Vẽ những gì mình thích. Vẽ theo cách mình muốn.

Nhưng khi ngày đó đến…

thì sức khỏe đã không còn như trước.

Và cùng với nó, nguồn cảm hứng sáng tạo cũng đã gần như cạn kiệt.

Nhưng không bao giờ ông một lần hối tiếc, con đường đi mình đã lựa chọn.

Và luôn nói rằng: đó là sự góp sức cho cuộc kháng chiến của dân tộc và tương lai cho các con.

Ước mơ ấy,

cuối cùng…

vẫn chỉ mãi mãi là một ước mơ.

Không phải vì ông không đủ năng lực và hoài bão.

Mà vì cuộc đời đã không thể dành cho ông đủ khoảng trống.

Và có lẽ,

điều đáng tiếc nhất không phải là ông đã không trở thành một họa sĩ nổi tiếng,

mà là:

ông đã không có cơ hội được sống trọn vẹn với tài năng của mình.

Thật là…

một điều khiến người ta phải lặng đi khi nghĩ lại.

Hà Nội 2/4/2026 (15/2 Bính Ngọ)