Ký ức loa kèn

Những ngày cuối cùng của năm Ất Tỵ đang lặng lẽ trôi nhanh. Hà Nội tưng bừng trong muôn vàn sắc màu: đào hồng e ấp, mai vàng rực rỡ, quất sai trĩu quả chen lẫn màu cờ Tổ quốc phấp phới khắp các con đường. Người người tất bật, lòng rộn ràng như có tiếng trống mùa xuân gõ nhịp phía sau từng bước chân. Tết đã ở rất gần.

Giữa rừng màu sắc ấy, trong một buổi chiều chớm lạnh đầu tháng Hai, tôi chợt nhìn thấy một xe hàng hoa trắng muốt, những nụ khum khum phớt xanh như còn ngái ngủ. Tôi sững lại. Ngỡ ngàng nhưng cũng quen thuộc - Hoa loa kèn.

Ngỡ ngàng bởi trong ký ức tôi, loài hoa ấy gắn với một thời điểm rất khác.

“…tháng tư loa kèn mỏng manh những con đường thân quen…”

Câu hát trong “Hà Nội 12 mùa hoa” bỗng khe khẽ ngân lên trong miền ký ức. Đúng vậy, loa kèn là hoa của tháng Tư, của những ngày giao mùa từ xuân sang hạ. Cách đây bốn mươi năm, tôi và một người bạn đã từng có rất nhiều dịp lang thang khắp nẻo đường Hà Nội vào đúng mùa ấy. Hà Nội ngày đó không nhiều hoa như bây giờ. Phố xá còn thưa thớt, nhịp sống chậm hơn, và những gánh hàng hay chiếc xe đạp chở đầy hoa trắng đi qua những mái ngói xô nghiêng đã trở thành một phần ký ức không thể phai mờ.

Tôi nhắn tin cho bạn, nửa đùa nửa thật: “Đầu tháng Hai sao nhiều loa kèn thế nhỉ?”

Bạn cười. Chưa đầy mười giây sau, ảnh của bình loa kèn nhà bạn đã được gửi đến Messenger của tôi. Như một trò tinh nghịch của thời gian. Bạn nhắn lại: “Bây giờ nhiều thứ không còn mùa rõ rệt nữa ông ngố ạ!”

Câu nói ấy làm tôi bần thần. Trước mắt tôi lần lượt hiện lên cuốn phim ký ức bốn mươi năm trước.

Ngày ấy, tôi là thằng sinh viên tỉnh lẻ chân ướt chân ráo ra Hà Nội học. Còn bạn (người bạn thành phố) đã từng kiên nhẫn giảng giải cho tôi về hoa loa kèn, còn gọi là huệ tây. Bạn bảo, tên khoa học của nó là Lilium longiflorum, có nguồn gốc từ các vùng cận nhiệt đới, nhưng về Việt Nam lại đặc biệt hợp với đất bãi sông Hồng. Loài hoa này thường được trồng nhiều ở làng Tây Tựu, Nhật Tân. Hoa nở rộ nhất vào đầu tháng Tư, mùa hoa kéo dài chừng hơn một tháng, từ cuối tháng Ba đến đầu tháng Năm. Vì thế người ta gọi nó là “hoa báo hè”.

Hoa loa kèn không kiêu sa như hồng, không rực rỡ như hướng dương. Nó chỉ một màu trắng tinh khiết, cánh dày, hơi cong ra ngoài như chiếc loa nhỏ đang thầm thì điều gì đó với gió. Hương thơm của nó dịu nhẹ, mộc mạc, không nồng nàn, nhưng đủ để căn phòng trở nên trong trẻo hơn. Người Hà Nội còn gọi nó là “nữ hoàng tháng Tư” – không phải vì sự lộng lẫy, mà bởi vẻ thanh tao, kín đáo và chút gì đó rất hoài niệm.

Bạn còn kể cho tôi nghe ý nghĩa của loài hoa này trong văn hóa phương Tây: loa kèn tượng trưng cho sự thuần khiết và tái sinh. Có lẽ bởi vậy mà giữa khoảnh khắc giao mùa, khi cái se lạnh cuối xuân còn vương vấn mà nắng hạ đã bắt đầu chạm cửa, loa kèn như một lời nhắc về sự chuyển mình của thời tiết và cả của lòng người.

Tôi nhớ những con đường như Phan Đình Phùng, Thụy Khuê, Thanh Niên. Những buổi sáng, xe đạp chở đầy hoa trắng đi qua hàng xà cừ cao vút, nắng rơi lốm đốm trên vai áo. Chúng tôi đã từng đứng lặng nhìn theo một chiếc xe như thế, không nói gì, chỉ hít thật sâu mùi hương dịu nhẹ đang lan trong gió.

Thời mọi nhà đang còn chưa đủ ăn, tôi thì ít khi mua hoa. Nhưng bạn thì khác. Bạn yêu hoa đến phát cuồng. Ban công nhà bạn lúc nào cũng chật kín chậu lớn chậu nhỏ, hoa thay phiên nhau khoe sắc quanh năm. Trong nhà, la liệt những bình cao thấp đủ loại. Bạn bảo, mỗi loài hoa có một “ngôi nhà” phù hợp với nó. Loa kèn thì nên cắm trong bình cao, miệng vừa phải, để cánh hoa có không gian mở ra. Khi hoa tàn một chút, bạn lại cắt bỏ phần cuống hỏng, chuyển sang một chiếc bình thấp hơn, để hoa tiếp tục sống thêm vài ngày nữa trong một hình dáng mới.

Tôi từng hỏi bạn: “Có cần cầu kỳ thế không?”

Bạn đáp: “Không phải cầu kỳ. Là tôn trọng”.

Tôn trọng một cành hoa. Tôn trọng một mùa. Tôn trọng cái đẹp dù mong manh và ngắn ngủi.

Bây giờ, khi nhìn bình loa kèn giữa những ngày giáp Tết, tôi chợt hiểu sâu hơn câu nói “không còn mùa rõ rệt nữa”. Có thể vì kỹ thuật trồng trọt, vì nhà kính, vì nhu cầu thị trường… mà loa kèn có thể nở trái mùa. Nhưng đâu đó trong lòng tôi, vẫn muốn giữ nguyên một “mùa” riêng cho nó: mùa của tháng Tư, của những ngày sinh viên, của những bước chân lang thang và một người bạn hiểu hoa hơn hiểu chính mình.

Thời gian làm nhiều thứ thay đổi. Hà Nội đông hơn, ồn ào hơn. Hoa nhiều hơn, rực rỡ hơn. Nhưng cũng có những thứ dường như phai nhạt: cảm giác chờ đợi một mùa hoa đúng hẹn, niềm háo hức khi thấy loa kèn đầu tiên xuất hiện trên phố.

Có lẽ đời sống cũng giống như mùa hoa. Khi mọi thứ đều có thể “trái mùa”, con người ta dễ quên đi giá trị của chờ đợi. Mà chờ đợi, suy cho cùng, chính là một phần của hạnh phúc. Bởi những gì có hạn kỳ, sẽ khiến ta nâng niu hơn từng ngày còn lại. Nếu loa kèn nở quanh năm, liệu nó còn là “nữ hoàng tháng Tư” nữa không?

Những nụ phớt xanh đang dần hé mở. Trong không gian ngập tràn sắc đào, sắc mai của Tết, màu trắng của loa kèn trở nên lặng lẽ. Nhưng chính sự lặng lẽ ấy lại làm tôi thấy lòng mình chậm lại.

Cuộc sống luôn thú vị một cách bất ngờ. Một xe hoa tình cờ bắt gặp giữa những ngày cuối năm có thể mở ra cả một cánh cửa ký ức. Một câu nói đùa của bạn có thể khiến ta suy nghĩ rất lâu về sự đổi thay của thời gian. Và một bình hoa trắng có thể làm dịu đi những xô bồ, hối hả.

Tôi nhận ra, mình đã học được từ những sắc hoa và từ người bạn ấy nhiều điều hơn tôi tưởng. Học cách chăm chút cho những điều nhỏ bé. Học cách kiên nhẫn với sự mong manh. Học cách chấp nhận rằng mọi thứ rồi sẽ tàn, nhưng trước khi tàn, hãy để nó được nở hết mình…

Mùa hoa loa kèn vốn ngắn ngủi. Đời người cũng vậy. Nhưng chính vì ngắn ngủi mà mỗi lần nở rộ đều trở nên đáng quý. Có những ký ức tưởng đã ngủ yên, chỉ cần một hương thơm thoảng qua là bừng tỉnh.

Giữa những ngày cuối cùng của năm cũ, khi Hà Nội đang rộn ràng đón Tết, bình loa kèn trước mặt tôi như một lời nhắc dịu dàng: đừng quên những mùa đã qua. Đừng quên những con đường thân quen. Đừng quên những người đã từng cùng ta đi qua tháng Tư mỏng manh ấy.

Bởi có những mùa hoa chỉ nở một lần, nhưng ký ức về nó sẽ ở lại hết đời.

Hà Nội 13/2/2026(26 tháng chạp năm Ất Tỵ) Lê Thế Điệp.